IMAGE سروده دکتر صدیق در سوگ شهید سرافراز اسلام سپهبد حاج قاسم سلیمانی
شنبه, 14 دی 1398
سروده دکتر صدیق در سوگ شهید سرافراز اسلام سپهبد حاج قاسم سلیمانی       شهید ائیله... ادامه مطلب ...
IMAGE فرهنگ گسترده ترکی استانبولی به فارسی
چهارشنبه, 11 دی 1398
جلد اول از فرهنگ گسترده ترکی استانبولی به فارسی که در چهار مجلد تالیف شده است، به... ادامه مطلب ...
نسیمی در شعر دوزگون
جمعه, 17 آبان 1398
  نسیمی در شعر دوزگون حلب جنته دؤنسه، یاددان چیخماز قاراباغ ... ائلدار م.صدیق  ... ادامه مطلب ...
نسیمی‌نین غزلی‌نین شرحی
جمعه, 17 آبان 1398
نسیمی‌نین غزلی‌نین شرحی دکتر حسین م. صدیق استاد سابق تربیت معلم تهران   فاعلاتن... ادامه مطلب ...
IMAGE اعطای نشان عالی خدمت به دکتر حسین محمدزاده صدیق
پنج شنبه, 30 فروردين 1397
پنجشنبه 17 اسفند 1396 مراسم جشن با شکوه استقلال کانون مردم‌نهاد وکلای دادگستری در... ادامه مطلب ...
IMAGE اهمیت چاپ جدید سنگلاخ در موضوع اشعار ترکی و فارسی
جمعه, 03 دی 1395
(پژوهشنامه‌ی خاورشناسی نسخه (شش‌ماه نامه)، ج 16، ش 42، سال 2016 م.) دوچنت دکتر اسرافیل... ادامه مطلب ...
IMAGE مصاحبه‌ی شمس نگار با دکتر ح. م. صدیق به مناسبت سال یونس امره
چهارشنبه, 30 فروردين 1396
  سؤال اول: با توجه به این که یکی از موارد مورد پژوهشی و کتب منتشره حضرتعالی درحوزه... ادامه مطلب ...
IMAGE مصاحبه با دکتر ح. م. صدیق، ترکی‌پژوه و محقق خستگی‌ناپذیر
پنج شنبه, 21 مرداد 1395
چندی پیش در آستانه‌ی نمایشگاه بین المللی کتاب تهران (اردیبهشت 1395) مصاحبه‌ای با... ادامه مطلب ...
IMAGE انتشار مجموعه شعر «آنا تبریز» سروده رامین عسکریان
شنبه, 23 دی 1396
مجموعه شعر «آنا تبریز» سروده‌ی دکتر رامین عسکریان با مقدمه‌ی دکتر ح. م. صدیق توسط... ادامه مطلب ...
IMAGE انتشار مجموعه شعر «باشینی اوجا توت ائینالی داغیم» سروده بهمن پورباقری
چهارشنبه, 20 دی 1396
مجموعه شعر «باشینی اوجا توت ائینالی داغیم» سروده‌ی بهمن پورباقری (حسرت) در 96 صفحه... ادامه مطلب ...
IMAGE Nəsiminin məzhəb, məslək və milli mənsubiyəti
جمعه, 15 آذر 1398
Qeyd. Dekabrın 5-də Bakıda "Nəsimi 650: haqqın carçısı" mövzusunda beynəlxalq elmi-praktik konfrans keçirilib. Həmin konferansda Prof.... ادامه مطلب ...
Nəsiminin Qəzəlinin Şərhi
جمعه, 17 آبان 1398
  Nəsiminin Qəzəlinin Şərhi   Prof. Hüseyn M. Sədiq – f.e.d Tehran Pedaqoji İnstitutunun pensiyaya çıxmış professoru    ... ادامه مطلب ...
IMAGE کلمه قصار استاد دکتر ح. م. صدیق (در مواجه با بداخلاقان)
شنبه, 04 آبان 1392
در مواجهه با افراد و گروه هایی که هتاکی و بی ادبی و بداخلاقی خط مشی آنان است باید... ادامه مطلب ...
نگرشهای تو زندگی‌ات را رقم می‌زند
جمعه, 11 مرداد 1392
وقتی بشارتی نیست - 50 -  زماني كه انسان متوجه شود راهي كه در زندگي پيش روي او است،... ادامه مطلب ...
IMAGE دانلود دکلمه‌ی غزلی از حکیم محمد فضولی
شنبه, 15 فروردين 1394
شعر فارسی: حکیم ملا محمد فضولی ترجمه ترکی: حسین دوزگون - دکلمه: شاهرخ نخعی حجم: 5... ادامه مطلب ...
IMAGE دانلود موسیقی مکتب مولویه - نی‌نوازی
دوشنبه, 17 آذر 1393
دانلود نی‌نوازی صوفیان مولویه حجم 10 مگابایت DOWNLOAD برای موارد بیشتر اینجا کلیک... ادامه مطلب ...
IMAGE ترجمه‌ی منظوم ترکی چند شعر امام خمینی (ره)
یکشنبه, 30 فروردين 1394
 اشعار امام خمینی (ره) توسط دکتر حسین محمدزاده صدیق در سالهای  1368 تا 1370 ترجمه... ادامه مطلب ...
IMAGE ابو العلاء معرّی‌نین «فخریّه» قصیده‌سی‌نین تورکجه ترجمه‌سی
پنج شنبه, 29 اسفند 1392
دوقتور ح. م. صدیق عرب ادبیاتینا چوخ قدیم زمانلاردان رغبت بسله‌میشدیر. من اؤزۆم 1346... ادامه مطلب ...
IMAGE حبیب ساهر، حسین دوزگونون باخیشیندا
سه شنبه, 04 ارديبهشت 1397
نعمت مسگری حبیب ساهر چاغداش دورده بلکه ده آذربایجانین ان بؤیوک، ان گوجلو، ان... ادامه مطلب ...
IMAGE تحلیل فولکور در آثار دکتر صدیق (‌از دیدگاه زبان و محتوا) - قسمت دوم
یکشنبه, 14 دی 1393
فاطمه بهرامی صالح قصه های کچل    این مجموعه که به نام دنیای قصه‌ی بچه‌ها چاپ شده... ادامه مطلب ...
IMAGE مشروطیت دؤنمینده فعالیت گؤسترن نسیم شمال
پنج شنبه, 16 مرداد 1393
دکتر ح. م. صدیق ملک الشعرای بهار بیر شعرینده دئییر: احمدای سید اشرف خوب بود،... ادامه مطلب ...
IMAGE یک روز در خاف (سفرنامه) قسمت چهارم
چهارشنبه, 11 تیر 1393
دکتر ح. م. صدیق فولکلورپژوه خافی دوستان همراه، عصر ساعت 7 از نگهبان موزه‌ی... ادامه مطلب ...
IMAGE مخزن الاسرار نظامی با ترجمه‌ی منظوم ترکی ابوالفضل حسینی (حسرت)
سه شنبه, 07 بهمن 1393
مثنوی «مخزن الاسرار» اثر نظامی گنجوی با ترجمه‌ی منظوم ترکی «دکتر سید ابوالفضل... ادامه مطلب ...
IMAGE منتخب الخاقانی فی کشف حقایق عرفانی (بیرینجی بؤلوم)
یکشنبه, 26 آبان 1392
مولف: ملا عبدالله زنوزی - تورکجه‌یه چئویرن: دکتر حسین محمدزاده صدیق. اؤن سؤز... ادامه مطلب ...
IMAGE سخنرانی دکتر ح. م. صدیق پیرامون ادبیات عاشیقی آذربایجان در فرهنگسرای مهر
شنبه, 25 مهر 1394
فرهنگسرای مهر در اولین جلسه سلسله برنامه های جستاری در موسیقی به بررسی تخصصی... ادامه مطلب ...
IMAGE سنگلاخ، گنجواژه‌ی امیر علیشیر نوایی
شنبه, 25 بهمن 1393
متن سخنرانی دکتر حسین محمدزاده صدیق در همایش امیر علیشیر نوایی. مشهد مقدس،... ادامه مطلب ...
سالشمار زندگی استاد شهریار
شنبه, 12 مرداد 1392
در این جا سالشمار زندگی و حیات ادبی شهریار را بر کتاب می‌افزایيم. این سالشمار را... ادامه مطلب ...
شهريار و بولود قاراچورلو سهند
شنبه, 12 مرداد 1392
مقاله‌ی «شهریار و سهند» درباره‌ی روابط ادبی شهریار با حماسه‌پرداز بلندآوازه‌ی... ادامه مطلب ...
IMAGE «خسرو و شیرین» نظامی و «فرهاد و شیرین» امیر علیشیر نوایی
یکشنبه, 06 ارديبهشت 1394
دکتر ح. م. صدیق («سهند» هفته‌لیگیندن بیر قطعه- سال 1374) هفته‌لیگیمزده «نظامی... ادامه مطلب ...
IMAGE مراغه‌لی اوحدی و تبریزلی صائب
پنج شنبه, 03 ارديبهشت 1394
دکتر ح. م. صدیق (سهند هفته‌لیگی‌نین ادبی یازیلاری - چهارشنبه 17 خرداد 1374- شماره 257)... ادامه مطلب ...
تورکجه شعر بیلگیسی - بئشینجی درس
شنبه, 12 مرداد 1392
تک هجالي قوشغولار  بئله‌ليکله بحث لريميزده شعريميزين جوت هجالي قاليبلاري‌نين... ادامه مطلب ...
تورکجه شعر بیلگیسی - دؤردونجو درس
شنبه, 12 مرداد 1392
جوت هجالي اؤلچولو شعرلرده دوراقلار جدولي  1.     دؤرد هجالي اؤلچو: 2+2 1+3 3+1  ... ادامه مطلب ...
حسین دوزگونون شعری (شهید «ثقة الاسلام»ین خاطره‌سینه)
شنبه, 23 فروردين 1393
دوغوم (شهید «ثقة الاسلام»ین خاطره‌سینه) - 1 – اَشْهَدُ اَنَّ عَلیًّ وَلیُّ الله... ادامه مطلب ...
IMAGE بو گئجه (حسین دوزگونون شعرلری)
دوشنبه, 20 آبان 1392
عاشورا گئجه‌لری تبریزده شمع پایلاما مراسیمی مناسیبتیله «‌‌گۆلۆ - گولزار رسالت... ادامه مطلب ...
IMAGE عکس دسته جمعی اختتامیه همایش علیشیر نوایی
سه شنبه, 28 بهمن 1393
دکتر ح. م. صدیق عضو هیئت علمی همایش امیر علیشیر نوایی (دانشگاه فردوسی مشهد، بهمن 1393)... ادامه مطلب ...
IMAGE گزارش تصویری از کنگره جهانی جاده ابریشم در دانشگاه استانبول
جمعه, 10 آبان 1392
استاد دکتر صدیق روز پنجشنبه عصر پس از پایان کنگره جهانی جاده ابریشم واقع در... ادامه مطلب ...
IMAGE لوح تقدیر کنگره جهانی جاده ابریشم- دانشگاه مدنیت استانبول
چهارشنبه, 15 آبان 1392
لوح تقدیر کنگره جهانی جاده ابریشم دانشگاه مدنیت استانبول آبان ماه 1392 ادامه مطلب ...
IMAGE لوح تقدیر هشتمین کنگره تورکولوژی دانشگاه استانبول
چهارشنبه, 17 مهر 1392
لوح تقدیر هشتمین کنگره جهانی تورکولوژی به استاد دکتر حسین محمدزاده صدیق مهرماه 1392 ادامه مطلب ...
IMAGE معرفی کتابخانه دکتر حسین محمدزاده صدیق
جمعه, 11 مرداد 1392
كتابخانه‌ی وقفی استاد، كتابخانه‌ای است كه بنیانش از سال 1334 شكل گرفت. یعنی از... ادامه مطلب ...

از آن جا که یکی از کشفیات مهم زندگی استاد دکتر صدیق، کشف قسمتهایی از کتاب قارا مجموعه از تقریرات شیخ صفی الدین اردبیلی است، نقدها و سخنان فراوانی در این زمینه نگاشته شد. در زیر یکی از مقالات را که به محتواکاوی کتاب قارا مجموعه پرداخته است، قرار دادیم:

معرفی یکی دیگر از قسمتهای قارا مجموعه

محمدصادق نائبي

قارا مجموعه يا مجموعه کبیر ، مجموعه نصايح ، تحميده ، نعت ، منقبه ، حکايت ، روايت ، مناجات ، اشعار و موضوعات ديگر است که توسط شيخ صفي الدين اردبيلي عارف نامي سده هفتم و هشتم هجرت و يا توسط شاگردان وي جهت تدريس و تعليم طلاب به رشته تحرير درآمده است.
اين مجموعه کبیر بخاطر گستردگي در طول تاريخ متلاشي و مفقود شده و در تذکره ها تنها به نامي از آن اشاره شده است.

قسمتهاي مهمي از اين مجموعه پس از سالها تلاش در سال1380 توسط دکتر صديق گردآوري و منتشر شد و به مجموعه آثار کهن ادبيات ترکي مانند قوتادغوبيليک ، دده قورقود ، عتبه الحقايق ملحق گرديد. کشف اين اثر بزرگ يک تحول بزرگ ادبي محسوب مي گردد که غير از کشف يک متن بزرگ ادبي ترکي ، کشف ايده ، منش ، روش و اعتقاد شيخ صفي و صوفيه هم هست. 
بنده نيز به عنوان يکي از شاگردان دکتر صديق از همان زمان ، تلاشهاي ادبي خود را براي معرفي و گسترش اين اثر گرانسنگ آغاز کردم و غير از چند مقاله ، پنج جلد کتاب به رشته تحرير درآوردم که يکي از آنها لغت شناسي قارا مجموعه بود و چهارجلد ديگر مربوط به تصحيح و ترجمه رسالات قارا مجموعه زير نظر ايشان بود.

حاصل چندين روز تحقيق بنده در قسمت مخطوطات کتابخانه حرم مطهر ثامن الحجج امام رضا (ع) در سال 1381 منجر به کشف یکی از رسالات بسیار گسترده و مهم قارا مجموعه گردید که قبلاً نسخه اي ديگر از آن با اختلافات زياد به نام صفوه الصفا منتشر شده بود.

هرچند در شناسنامه اين نسخه خطي ، نام صاحب رساله ، شيخ صفي الدين حلي نوشته شده بود اما با ادله محکمي براي حقير ثابت شد که مسئولين کتابخانه در اين امر اشتباه کرده اند. از اين دلايل مي توان اشاره کرد به اين موارد:
شيخ صفي الدين حلي عرب بود و شاعر. اين اثر ترکي آذربايجاني است و غيرشعر. ترکي رساله با گويش اصيل اردبيل است. بيان و کلام رساله مشابه ديگر رسالات قارا مجموعه است. در سرتاسر رساله هجده بار نام فرزند ارشد شيخ صفي به نام شيخ صدرالدين آمده است. در چند جاي رساله به شهر اردبيل خصوصاً به کلخوران ـ زادگاه شيخ ـ اشاره شده است. در انتهاي رساله به شجره شاه طهماسب صفوي که رساله در زمان وي تحرير شده اشاره شده است که نسب شاه طهماسب با هفت واسطه به شيخ صفي و با 28 واسطه به امام موسي کاظم (ع) مي رسد. در دو جاي رساله ، شيخ از مراد و استاد نامي خود شيخ زاهد گيلاني نام مي برد. القاب مخصوص مورد استفاده براي شيخ مانند مرشد کامل ، سلطان المشايخ الاعاظم ، مرشدالعالم و الآدم در اين رساله نيز آمده است. صاحب گفتار و نوشتار شيعه دوازده امامي است. و دلايل ديگري که نياز به اطاله کلام نيست و همگي محرز مي کند که رساله منتسب به شيخ صفي الدين اردبيلي است.
اين رساله در 277 صفحه 14 سطري به ابعاد نوشتاري 11 در 18 سانتيمتر و به خط نسخ نگاشته شده است و نادرشاه افشار در سال 1145 هجري آنرا به آستان قدس ثامن الائمه هديه کرده است.
با مقايسه اين رساله با رسالات ديگر شيخ ، متوجه شدم اين رساله همان رساله صفوه الصفاي شيخ صفي است اما کاتبي ديگر آنرا به رشته تحرير درآورده است و با صفوه الصفايي که قبلاً کشف شده بود ، متفاوت بوده و گسترده تر از آن مي باشد. خصوصاً ابيات ترکي در اين نسخه که به عنوان شاهد آورده شده است ، زيادتر است.

حقير اين رساله را در طول شش ماه بازخواني کرده و توضيحات و پانويسهاي زيادي بدان افزودم و در سال 1383 آنرا چاپ و منتشر ساختم.

در نگاه کلي به اين رساله ، موارد ذيل الذکر نسبت به بقيه موارد برجسته تر نشان مي دهد:

* از آمد و شد و سئوال و جواب علما و عرفاي آن زمان با شيخ صفي مانند قاضي غياث الدين محمد بن رشيدالدين فضل الله ، وزير دانشمند بهادرخان و يا افضل الفضلا مولانا عطاءالله اردبيلي ، مولانا قاضي جمال الدين اردبيلي ، مولانا محي الدين ارموي و امثالهم معلوم مي شود که شيخ صفي عارفي کامل بوده و قطب علما و عرفاي زمانه و مرجع و ملجاء طلاب و شاگردان بيشماري بوده است.

* شيخ به مذهب شيعه اثني عشري بوده است و نظريات احمدکسروي و ادوارد براون در ارتباط با سني مذهب بودن شيخ به راحتي در اين رساله رد مي شود. او که نسبش طبق شجره نامه انتهاي اين رساله با 21 واسطه به امام موسي کاظم مي رسد ، به کرات از ائمه معصومين عليهم السلام نقل حديث و روايت مي کند. او تبعيت کامل از معصومين را به مريدان و شاگردان خود توصيه و تأکيد مي کند. او در اوج مظلوميت شيعه تقيه نمي کند و به راحتي افکار شيعي را تبيين مي نمايد. براي نمونه در صفحه 23 نسخه اصلي در تفسير آيه «يا ايها الذين امنوا اتقوا الله و ابتغوا اليه الوسيله و جاهدوا في سبيله لعلکم تفلحون» و درباره قسمت «و جاهدوا في سبيله» مي گويد: جهد نمودن بجاي آوردن طريقت حق است ، چنانکه از حضرت رسالت پناه و ائمه معصومين صلوات الله عليهم اجمعين الطيبين الطاهرين چنان متابعت نمايد که به قدر موئي از اوامر و نواهي فوت نگردد. يا در جايي در تعريف مؤمن مي گويد: مؤمن اوست که متابعت از اولاد پيغمبر صلي الله عليه وآله وسلم کرده بدان اقرار نمايد و مخالفتي ننمايد.

* سئوالات طلاب از شيخ حضوري بوده و پاسخ هاي شيخ نيز في الحضور و في البداهه بوده است. استناد به آيات و روايات و اشعار شاعران مختلف ترک و عرب و فارس به عنوان شاهد سخن نشان مي دهد که شيخ چقدر به قرآن و حديث و اشعار شعراي زمان تسلط چشمگير داشته است. هرچند شايد شيخ حافظ قرآن هم بود ولي به نظر او حافظ و مسلط به بسياري از تفاسير هم بوده و خود مفسر قرآن نيز بوده است. براي نمونه در جايي در پاسخ به سئوالي درباره حديث پيامبر اعظم (ص) که فرموده اند: «عبادت ده جزء است که نه جزء آن طلب حلال است» ، شيخ علاوه بر شرح حديث به آيه «يَأَيهَا الرُّسلُ كلُوا مِنَ الطيِّبَتِ وَ اعْمَلُوا صالِحا» استناد مي کند و در ادامه آيه 58 اعراف را بصورت «وَ الْبَلَدُ الطيِّب يخْرُجُ نَبَاتُهُ بِإِذْنِ رَبِّهِ وَ الَّذِى خَبُث لا يخْرُجُ إِلا نَكِدا» به عنوان اثبات مدعاي خود مي آورد و در تکميل سخن خود بيت زير را شاهد مي آورد:
هست در آب حيات ذکر ، از آن خاصيتي کو زمين شور مرده ، زنده و شيرين کند.

* مظلوميت شيخ و تحريف افکار و عقايد او: متأسفانه ادوارد برآون انگليسي و به تبع آن احمد کسروي دست به تخريب شخصيت آن شيخ کرده و او را مروج افکاري خارج از محدوده اسلام دانستند. با نگاهي به تربيت شاگردان توسط شيخ مي توان ادعا کرد که شيخ به مستحبات و مکروهات هم حساس بوده و پا روي جاپاي معصومين مي گذاشته است. او خود در تعريف مذهب خود که همانا شيعه راستين بوده است ، مذهب خود را مذهب معصومين عليهم السلام دانسته و مي گويد: بيز داخي اونلارين آردينجا واراريق و دوغرو يولدان دؤنمزيك. انشاءالله تعالي. بير يولا واراريق کي محشر گونونده نبي ايله و وصي ايله و اهل بئيتلري يانيندا شرمسارليق چکمه يه جه ييك.
باشيميز وارسا فنايا ، دوغرو يولدان دؤنمزيك عاشيق صاديق گرک کيم ائشيده مندن بو سؤز

* اشعاري چند از شيخ را در قارا مجموعه خوانده ايم که بسيار عرفاني و زلال هستند اما در جاي جاي اين رساله ، وقتي شيخ به عنوان شاهد به اشعار فارسي متوسل مي شود در ترجمه آن اشعار به مريدان خود آنرا با شعر به ترکي ترجمه مي کند. براي نمونه به ترجمه هاي موزون زير دقت کنيم:
بياباني كه خونخوار و خطرناك است حريم كعبه نا ديده ، كجا ايمن توان بودن
(حرامي اولسا گر يولدا سفر اهلي خطرده دير؟ حريم كعبه گؤرمه ين چيخان ايمن اوليسار! دير)
اگر شبها شبستان وصالت جان حجاب آيد بجانت کين حجاب جان ، ز پيش خويش بردارم
(وصالين گئجه سينده گرحجاب اولورسا بو جانيم حياتين حقي ايچون[من]کئچرم جان حجابيندان)
مرغ جانها راست پروازي به کوي شوق او ليک هريک را مقـام و آشيان ديگر است
(مرغ جانلار کيم ، هواي کوي شوقينده اوچار هر بيرينه آيري اولموشدور مقام و آشيان)
چون به فرمان نيستي نيست فرمانت روا گر تو فرمانبر شوي ، فرمان حق فرمان توست
(گر مطيع اولمازسان اونا ، حاجتين اولماز روا ليک امرينه مطيع اولسان ، بولورسان اعتبـار)
خوش بود عاشق که معشوقش به فرمان باشدش خوش بود جــاني که همسازي ز جانان باشدش
(خوشدوراول عاشيق کي معشوقي اولافرمان اونا خوشدور اول جان کيم مصاحيب اولا هم جانان اونا)
مسلّم آنگهي گردد ، ترا ملک سليماني که خاتم را ز دست ديو نفس خويش بستاني
(سليمان مولکو شول وقتين ، اولور سنه مسلّم کيم آلاسان ديو نفساني اليندن ، خاتم جاني)
و اما کلام را ختم مي کنم به شعر زيبائي از شيخ صفي الدين اردبيلي:

بو نه جلوه دير نه قامت ، نه روش ـ يئريش دورور بو
نه روش ـ يئريش دورور بو ، نه گؤزل روش دورور بو
بو نه نازلي سورمه دير هاي ، بو نه قانلي غمزه دير واي
بو نه گؤز دورور نه کيپريک ، نه قييا باخيش دورور بو
آغيزيني اؤپمک اولماز ، دوداغيني اممک اولماز
اوره گيمي قان ائلرسن ، نه بلا گولوش دورور بو
منه گر ياناشا اول گول ، سوموگوم کؤيوب اولور کول
کي توتوشموش اود دورور او ، قوروموش قاميش دورور بو
بو نه حسندور نه آفت ، بو نه شور و نه قيامت
بو نه عشق دير نه محنت ، نه خطرلي ايش دورور بو
آغاريب باشيمدا توکلر ، قاپيسيندا اولدوم ابتر
دئمه دي او نازلي دلبر کي بيزيم گوموش دورور بو
صفي نين سؤزون اينانما ، سن اونون اودوندا يانما
اؤزونو اوياق سانما کي يامان ياتيش دورور بو

نوشتن دیدگاه


تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید