صحن طلای حضرت علی(ع)
دوشنبه, 14 تیر 1400
صحن طلای حضرت علی(ع)   قطعه ی بلند زیر در جناح ضریح حضرت امیرالمؤمنین علی(ع) به امر... ادامه مطلب ...
IMAGE روز قلم و اشعار منسوب به حضرت علی (ع)
دوشنبه, 14 تیر 1400
روز قلم و اشعار منسوب به حضرت علی (ع)   روز چهاردهم تیرماه، در اساطیر مشرق زمین... ادامه مطلب ...
از زلال اخلاص و تقوا
دوشنبه, 21 تیر 1400
از زلال اخلاص و تقوا دکتر ح. م. صدیق   در قرآن کریم می فرماید: بَلَى مَنْ أَسْلَمَ... ادامه مطلب ...
تنهاترین سردار تبریز
شنبه, 19 تیر 1400
تنهاترین سردار تبریز دکتر ح. م. صدیق   عباس میرزا را «تنهاترین سردار» نام داده اند.... ادامه مطلب ...
IMAGE اعطای نشان عالی خدمت به دکتر حسین محمدزاده صدیق
پنج شنبه, 30 فروردين 1397
پنجشنبه 17 اسفند 1396 مراسم جشن با شکوه استقلال کانون مردم‌نهاد وکلای دادگستری در... ادامه مطلب ...
IMAGE اهمیت چاپ جدید سنگلاخ در موضوع اشعار ترکی و فارسی
جمعه, 03 دی 1395
(پژوهشنامه‌ی خاورشناسی نسخه (شش‌ماه نامه)، ج 16، ش 42، سال 2016 م.) دوچنت دکتر اسرافیل... ادامه مطلب ...
IMAGE مصاحبه‌ی شمس نگار با دکتر ح. م. صدیق به مناسبت سال یونس امره
چهارشنبه, 30 فروردين 1396
سؤال اول: با توجه به این که یکی از موارد مورد پژوهشی و کتب منتشره حضرتعالی درحوزه... ادامه مطلب ...
IMAGE مصاحبه با دکتر ح. م. صدیق، ترکی‌پژوه و محقق خستگی‌ناپذیر
پنج شنبه, 21 مرداد 1395
چندی پیش در آستانه‌ی نمایشگاه بین المللی کتاب تهران (اردیبهشت 1395) مصاحبه‌ای با... ادامه مطلب ...
IMAGE انتشار مجموعه شعر «آنا تبریز» سروده رامین عسکریان
شنبه, 23 دی 1396
مجموعه شعر «آنا تبریز» سروده‌ی دکتر رامین عسکریان با مقدمه‌ی دکتر ح. م. صدیق توسط... ادامه مطلب ...
IMAGE انتشار مجموعه شعر «باشینی اوجا توت ائینالی داغیم» سروده بهمن پورباقری
چهارشنبه, 20 دی 1396
مجموعه شعر «باشینی اوجا توت ائینالی داغیم» سروده‌ی بهمن پورباقری (حسرت) در 96 صفحه... ادامه مطلب ...
IMAGE Nəsiminin məzhəb, məslək və milli mənsubiyəti
جمعه, 15 آذر 1398
Qeyd. Dekabrın 5-də Bakıda "Nəsimi 650: haqqın carçısı" mövzusunda beynəlxalq elmi-praktik konfrans keçirilib. Həmin konferansda Prof.... ادامه مطلب ...
Nəsiminin Qəzəlinin Şərhi
جمعه, 17 آبان 1398
Nəsiminin Qəzəlinin Şərhi   Prof. Hüseyn M. Sədiq – f.e.d Tehran Pedaqoji İnstitutunun pensiyaya çıxmış professoru    ... ادامه مطلب ...
IMAGE کلمه قصار استاد دکتر ح. م. صدیق (در مواجه با بداخلاقان)
شنبه, 04 آبان 1392
در مواجهه با افراد و گروه هایی که هتاکی و بی ادبی و بداخلاقی خط مشی آنان است باید... ادامه مطلب ...
نگرشهای تو زندگی‌ات را رقم می‌زند
جمعه, 11 مرداد 1392
وقتی بشارتی نیست - 50 -  زماني كه انسان متوجه شود راهي كه در زندگي پيش روي او است،... ادامه مطلب ...
IMAGE دانلود دکلمه‌ی غزلی از حکیم محمد فضولی
شنبه, 15 فروردين 1394
شعر فارسی: حکیم ملا محمد فضولی ترجمه ترکی: حسین دوزگون - دکلمه: شاهرخ نخعی حجم: 5... ادامه مطلب ...
IMAGE دانلود موسیقی مکتب مولویه - نی‌نوازی
دوشنبه, 17 آذر 1393
دانلود نی‌نوازی صوفیان مولویه حجم 10 مگابایت DOWNLOAD برای موارد بیشتر اینجا کلیک... ادامه مطلب ...
IMAGE ترجمه‌ی منظوم ترکی چند شعر امام خمینی (ره)
یکشنبه, 30 فروردين 1394
اشعار امام خمینی (ره) توسط دکتر حسین محمدزاده صدیق در سالهای  1368 تا 1370 ترجمه... ادامه مطلب ...
IMAGE ابو العلاء معرّی‌نین «فخریّه» قصیده‌سی‌نین تورکجه ترجمه‌سی
پنج شنبه, 29 اسفند 1392
دوقتور ح. م. صدیق عرب ادبیاتینا چوخ قدیم زمانلاردان رغبت بسله‌میشدیر. من اؤزۆم 1346... ادامه مطلب ...
IMAGE حبیب ساهر، حسین دوزگونون باخیشیندا
سه شنبه, 04 ارديبهشت 1397
نعمت مسگری حبیب ساهر چاغداش دورده بلکه ده آذربایجانین ان بؤیوک، ان گوجلو، ان... ادامه مطلب ...
IMAGE تحلیل فولکور در آثار دکتر صدیق (‌از دیدگاه زبان و محتوا) - قسمت دوم
یکشنبه, 14 دی 1393
فاطمه بهرامی صالح قصه های کچل    این مجموعه که به نام دنیای قصه‌ی بچه‌ها چاپ شده... ادامه مطلب ...
IMAGE مشروطیت دؤنمینده فعالیت گؤسترن نسیم شمال
پنج شنبه, 16 مرداد 1393
دکتر ح. م. صدیق ملک الشعرای بهار بیر شعرینده دئییر: احمدای سید اشرف خوب بود،... ادامه مطلب ...
IMAGE یک روز در خاف (سفرنامه) قسمت چهارم
چهارشنبه, 11 تیر 1393
دکتر ح. م. صدیق فولکلورپژوه خافی دوستان همراه، عصر ساعت 7 از نگهبان موزه‌ی... ادامه مطلب ...
IMAGE مخزن الاسرار نظامی با ترجمه‌ی منظوم ترکی ابوالفضل حسینی (حسرت)
سه شنبه, 07 بهمن 1393
مثنوی «مخزن الاسرار» اثر نظامی گنجوی با ترجمه‌ی منظوم ترکی «دکتر سید ابوالفضل... ادامه مطلب ...
IMAGE منتخب الخاقانی فی کشف حقایق عرفانی (بیرینجی بؤلوم)
یکشنبه, 26 آبان 1392
مولف: ملا عبدالله زنوزی - تورکجه‌یه چئویرن: دکتر حسین محمدزاده صدیق. اؤن سؤز... ادامه مطلب ...
IMAGE سخنرانی دکتر ح. م. صدیق پیرامون ادبیات عاشیقی آذربایجان در فرهنگسرای مهر
شنبه, 25 مهر 1394
فرهنگسرای مهر در اولین جلسه سلسله برنامه های جستاری در موسیقی به بررسی تخصصی... ادامه مطلب ...
IMAGE سنگلاخ، گنجواژه‌ی امیر علیشیر نوایی
شنبه, 25 بهمن 1393
متن سخنرانی دکتر حسین محمدزاده صدیق در همایش امیر علیشیر نوایی. مشهد مقدس،... ادامه مطلب ...
سالشمار زندگی استاد شهریار
شنبه, 12 مرداد 1392
در این جا سالشمار زندگی و حیات ادبی شهریار را بر کتاب می‌افزایيم. این سالشمار را... ادامه مطلب ...
شهريار و بولود قاراچورلو سهند
شنبه, 12 مرداد 1392
مقاله‌ی «شهریار و سهند» درباره‌ی روابط ادبی شهریار با حماسه‌پرداز بلندآوازه‌ی... ادامه مطلب ...
IMAGE «خسرو و شیرین» نظامی و «فرهاد و شیرین» امیر علیشیر نوایی
یکشنبه, 06 ارديبهشت 1394
دکتر ح. م. صدیق («سهند» هفته‌لیگیندن بیر قطعه- سال 1374) هفته‌لیگیمزده «نظامی... ادامه مطلب ...
IMAGE مراغه‌لی اوحدی و تبریزلی صائب
پنج شنبه, 03 ارديبهشت 1394
دکتر ح. م. صدیق (سهند هفته‌لیگی‌نین ادبی یازیلاری - چهارشنبه 17 خرداد 1374- شماره 257)... ادامه مطلب ...
تورکجه شعر بیلگیسی - بئشینجی درس
شنبه, 12 مرداد 1392
تک هجالي قوشغولار  بئله‌ليکله بحث لريميزده شعريميزين جوت هجالي قاليبلاري‌نين... ادامه مطلب ...
تورکجه شعر بیلگیسی - دؤردونجو درس
شنبه, 12 مرداد 1392
جوت هجالي اؤلچولو شعرلرده دوراقلار جدولي  1.     دؤرد هجالي اؤلچو: 2+2 1+3 3+1  ... ادامه مطلب ...
شرح منظوم چهل کلام
جمعه, 08 مرداد 1400
شرح منظوم چهل کلام (سروده ی حریمی) (شاعر قرن ۱۲)   هدیه ی دکتر صدیق در آستانه ی عید... ادامه مطلب ...
حسین دوزگونون شعری (شهید «ثقة الاسلام»ین خاطره‌سینه)
شنبه, 23 فروردين 1393
دوغوم (شهید «ثقة الاسلام»ین خاطره‌سینه) - 1 – اَشْهَدُ اَنَّ عَلیًّ وَلیُّ الله... ادامه مطلب ...
IMAGE عکس دسته جمعی اختتامیه همایش علیشیر نوایی
سه شنبه, 28 بهمن 1393
دکتر ح. م. صدیق عضو هیئت علمی همایش امیر علیشیر نوایی (دانشگاه فردوسی مشهد، بهمن 1393)... ادامه مطلب ...
IMAGE گزارش تصویری از کنگره جهانی جاده ابریشم در دانشگاه استانبول
جمعه, 10 آبان 1392
استاد دکتر صدیق روز پنجشنبه عصر پس از پایان کنگره جهانی جاده ابریشم واقع در... ادامه مطلب ...
IMAGE لوح تقدیر کنگره جهانی جاده ابریشم- دانشگاه مدنیت استانبول
چهارشنبه, 15 آبان 1392
لوح تقدیر کنگره جهانی جاده ابریشم دانشگاه مدنیت استانبول آبان ماه 1392 ادامه مطلب ...
IMAGE لوح تقدیر هشتمین کنگره تورکولوژی دانشگاه استانبول
چهارشنبه, 17 مهر 1392
لوح تقدیر هشتمین کنگره جهانی تورکولوژی به استاد دکتر حسین محمدزاده صدیق مهرماه 1392 ادامه مطلب ...
IMAGE معرفی کتابخانه دکتر حسین محمدزاده صدیق
جمعه, 11 مرداد 1392
كتابخانه‌ی وقفی استاد، كتابخانه‌ای است كه بنیانش از سال 1334 شكل گرفت. یعنی از... ادامه مطلب ...

از آن جا که یکی از کشفیات مهم زندگی استاد دکتر صدیق، کشف قسمتهایی از کتاب قارا مجموعه از تقریرات شیخ صفی الدین اردبیلی است، نقدها و سخنان فراوانی در این زمینه نگاشته شد. در زیر یکی از مقالات را که به محتواکاوی کتاب قارا مجموعه پرداخته است، قرار دادیم:

حرمت و خدمت از دیدگاه شیخ صفی الدین اردبیلی در کتاب قارا مجموعه

سيد احسان شكرخدايي

جمال حضرت استاد نور جان دارد،
هزار معجزه در گردش زبان دارد.

پيش از آغاز سخن، اجازه مي‌خواهم كه زحمات طاقت‌فرساي استاد بزرگوارم «دكتر حسين محمدزاده صديق» را ارج نهم. زحمات و دقت عالمانه‌اي كه باعث شد امروز بتوانيم با گنجينه‌ي ادبي و عرفاني به نام قارا مجموعه آشنا شويم. تاكنون در مورد مباحث نسخه‌شناسي قارا مجموعه سخنان فراواني گفته شده است لذا بهتر ديدم كه از نظر محتوايي بخشي از ترجمه‌ي فارسي روان و ادبي قارا مجموعه را - كه توسط آقاي بهلولي انجام گرفته است - مد نظر قرار دهم.

در ابتداي مقاله دو نکته قابل ذکر است. نکته اول جایگاه مرشد و پیر از دیدگاه شیخ صفی است. از نظر شیخ صفی، اولیاء خدا کسانی هستند که زیارت ایشان بدون وضو بی‌ادبی است. او اولیای خدا را به مثابه‌ی کعبه ذکر می‌کند چنانکه می‌فرماید:« کعبه‌ی ظاهر را خلیل، با سنگ و خاک بنا کرد و این کعبه‌ی دل که دل اولیاست را جلیل جبّار بنا کرد. اگرچه ادای رکن اسلام با کعبه‌ی ظاهر حاصل می‌گردد اما معرفت الله از کعبه‌ی دل به دست آید». چنانکه مولوی می‌فرماید:

چشم تو بیدار و دل خفته به خواب،/ چشم من خواب و دلم در فتح باب.
در زمینم با تو ساکن در محل،/ می‌دوم بر چرخ هفتم چون زحل.
گفت پیغمبر که: عَینایَ تَنام،/ لایَنامُ قلبی عنْ ربِّ الاَنام. (عینایَ تَنام لا یَنامُ قلبی عن ربِّ الاَنام) 
(انا بشر مثلکم، لیس کمثله شی = کاف در کمثله زائده نیست و مقصود آن بود که هیچ چیز در وجود مماثل مثل حق تعالی نیست پس چون مثل او منزه باشد از مثل، او به طریق اولی منزه است./ ذات، اسماء و صفات/ افعال)
چونکه من، من نیستم این دم ز هوست،
پیش این دم هرکه دم زد کافر اوست.

نکته دوم، «منیت» یا «نفس» انسان از دیدگاه عرفان است که حجاب و مانع اتصال و تقرب به خداوند است. (شمس تبریزی طریق الی الله را در دو قدم خلاصه می‌کند - و به قول خودش «دو قدم محمد وار»- که اولین قدم از خویش بیرون رفتن و با قدم دوم به یار رسیدن است)

گر تو فرعون منی از مصر تن بیرون کنی/ حالیا در خود ببینی موسی و هارون خویش.
میان عاشق و معشوق هیچ حائل نیست/ تو خود حجاب خودی حافظ، از میان برخیز.
تا فضل و عقل بینی، بی‌معرفت نشینی/ یک نکته‌ات بگویم، خود را مبین که رستی
نظامی جام وصل آنگه کنی نوش/ که بر یادش کنی خود را فراموش.

و اما در مورد حرمت از دیدگاه شیخ صفی می‌توان به هفت نکته اشاره دارد:
1. رسیدن به مقام خدمت و طی منازل سلوک: چنانکه شیخ صفی می‌گوید:«اینک ای عزیز! اگر ارادت کامل و شروط و آداب مرید بودن را دانستی به خدمت شیخ عالِم جهد کن و حرمت و تعظیم کن و ملازم باش». جنبه‌ی عملی حرمت، همان خدمت است و حرمت مقدمه‌ای برای ورود به مقام خدمت می‌باشد زیرا که بوسیله‌ی خدمت است که سالک به اطاعت و تسلیم محض در برابر حق می‌رسد. سیر الی الله مسیری است چون پل صراط و عدم اطاعت سالک و بحث و جدل او باعث سقوط و نابودی خود او می‌شود به همین دلیل یک مرشد سعی می‌کند که سالک را مطیع، تربیت کند تا بتواند از مهلکه‌های گوناگون گذر کند.

2. حرکت از کیستی به چیستی، از عرض به جوهر ؛ به طوری که می‌فرماید:« از آداب مرید بودن آن است که به شیخ به غایت، حرمت نماید و همانگونه که به شیخ حرمت می‌نهد به اطرافیان وی و حتی با اسب، پرنده و همه‌ی حیوانات شیخ نیز آنگونه احترام کند؛ که بی‌ادبی باعث محروم گشتن می‌گردد». (حیوانات منسوب به اولیا و پیامبران اینگونه متبرّک شده‌اند پس چرا انسان با اعتصام به دامان ایشان خود را محروم کند. کسره‌ی نسبت مانند عبدالله) حیوان در اینجا دیگر یک حیوان نیست بلکه به سبب نسبت، یادآور خود شیخ است. حیوان یک حجاب است، یک ظاهر و صورت است و سالک از صورت فراتر رفته و وجود شیخ را می‌بیند. این شیوه‌ به سالک کمک می‌کند که به عمق پدیده‌ها و چیزها فرو برود و در نتیجه این کار موجب می‌شود که به مرور زمان در پشت ظاهر همه چیز، حضور خداوند را نیز ببیند آنگاه است که چیزی را مال خود فرض نمی‌کند و خویش را در این عالم مهمان می‌داند و نه صاحب و مالک چیزها. چنین نگرشی می‌تواند کمک کند که سالک در تمامی هستی نشانه‌های حق را نظاره‌گر باشد. اگر او تفاوتی بین چیزها قائل شود نمی‌تواند نگرشی عالمگیر داشته باشد. اگر صورت پرست باشد و در ظاهر چیزها توقف کند نمی‌تواند حیوانات شیخ را حرمت نهد بلکه آن را کاری بیهوده و دون شأن خود خواهد دانست. یار بی‌پرده از در و دیوار / در تجلی است یا اولوالابصار

3. نفی خودخواهی و نفس و اسعاذه از منیت: در جای دیگر شیخ صفی می‌فرماید:«پس تو تابع نفس اماره می‌گردی و می‌مانی. نه به صالحان خدمت می‌کنی و نه در دل آنان می‌شوی تا بلکه از درون آنان در دل تو نرمی و لطافت حاصل شود». ریاضت شیخ صفی باعث می‌شود که مرید خواسته‌ی خودش را زیر پای بگذارد. بدین جهت بسیاری از عارفان انجام کارهای غیرعادی و غیر معمول را از سالک طلب می‌کنند زیرا که صیقلی شدن در این آزمون‌هاست که خودمحوری را به خدامحوری تغییر می‌دهد. 
در ادبیات عرفانی نمونه‌های فراوانی در زمینه‌ی خدمت وجود دارد که طی آن مریدان به کارهای عجیبی واداشته شده‌اند. از آن جمله می‌توان به حکایات شیخ ابوسعید ابوالخیر اشاره کرد که روزی شیخ ابوسعید به یکی از مریدان خویش امر می‌کند که مقداری امعاء و احشاء گوسفند بر سر بگیرد و از میان بازار و شلوغی آن بگذرد و تا رودخانه رفته، آن‌ها بشوید. مرید از انجام این کار اکراه داشت لیکن می‌دانست که آئین طریقت چیست. لاجرم با تلخی تمام و احساس خجالت از میان مردمی که او را می‌شناختند می‌گذشت در حالی که امعاء و احشاء گوسفند را بر سر گرفته بود و می‌رفت. خودش را با دشواری به کنار رودخانه رسانید. پس از اتمام کار به نزد شیخ بازگشت. شیخ به او گفت که برو و ببین چه کسانی امروز صبح تو را در بازار دیده‌اند. او رفت و پس از پرس و جوهای فراوان متوجه شد کسی او را ندیده است. آنگاه شیخ به او گفت این خود تو هستی که خودت را می‌بینی و چنین مشکلاتی را می‌آفرینی.

در داستان دیگری که در مثنوی مولوی آمده است:
آن یکی آمد درِ یاری بزد،/ گفت: بر در کیستی ای معتمد؟
گفت: من. گفتش: برو هنگام نیست،/ بر چنین خوانی، مقام خام نیست.
خام را جز آتش هجر و فراق،/ چه پزد، کی وارهاند از نفاق؟
رفت آن مسکین و سالی در سفر،/ در فراق یار سوزید از شرر.
پخته گشت آن سوخته پس باز گشت،/ باز گرد خانه‌ی انباز گشت.
حلقه بر در زد به صد ترس و ادب،/ تا بنجهد بی‌ادب لفظی ز لب.
بانگ زد یارش که بر در کیست آن؟/ گفت: بر در هم تویی ای مستعان!
گفت: اکنون چون منی، ای من در آ،/ نیست گنجایی دو من در یک سرا.

(داستان شیر و گرگ و روباه)
هرکه او در پیش این شیر نهان،/ بی‌ادب چون گرگ بگشاید دهان،
همچو گرگ آن شیر، بردرّاندش،/ فانتَقِمنا منهُمُ برخواندش. 
(فَانتَقَمْنَا مِنْهُمْ فَأَغْرَقْنَاهُمْ فِي الْيَمِّ بِأَنَّهُمْ كَذَّبُواْ بِآيَاتِنَا وَكَانُواْ عَنْهَا غَافِلِينَ)
زخم یاید همچو گرگ از دست شیر،/ پیش شیر ابله بود کو شد دلیر.
آنگونه که در کلام شیخ می‌بینیم سالک با حفظ حرمت و انجام خدمت، منیت خویش را انکار کرده و سر تسلیم را بر خاک می‌گذارد. یعنی اینکه «منیت انسان» محور انجام کارها و قدم نهادن در راه سلوک نباشد. بدین سبب به مرور زمان محوریت «من» از بین رفته و مرید از صفات نفسانی فانی می‌شود. چنانکه مولوی می‌گوید:
آدمی را هست در هر کار دست/ لیک از او مقصود، خدمت بوده است.
پس ریاضت را به جان شو مشتری/ چون سپردی تن به خدمت، جان بری.
ما هزاران گم شده زو یافتیم/ چون به خدمت سوی او بشتافتیم.
خدمتِ او خدمت حق کردن است/ روز دیدن، دیدن این روزن است. 
در آن زمان است که انسان اگر غذا می‌خورد یا جسمش را محافظت می‌کند برای این است که بتواند هرچه بهتر خدمت کند و هر چه بیشتر فانی شود.

4. تسلیم بدون بحث و جدل در برابر حق: شیخ صفی می‌فرماید:« در پی به دست آوردن دل شیخ باش و هرگز قیل و قال مکن». 
انسان به طور معمول کارها را طبق میل خودش انجام می‌دهد و اگر برای دیگری کاری می‌کند با محوریت «من» انجام می‌گیرد. اما عرفان محور را از «من» به «حق» تغییر می‌دهد. یعنی اینکه کاری را برای رضایت حق انجام دادن و نه برای رضایت خویش. آنگاه است که کارهایی که طبق میل مرید نیست و حتی از انجام آن اکراه دارد و دشوار می‌نماید را به او واگذار می‌کنند تا محک خورده و مورد سنجش قرار گیرد. این کار بدان سبب است که مرید از انجام کاری که می‌کند برای خودش لذت نبرد و حتی احساس تلخی و رنج کند اما با این حال به انجام ارکان سلوک همت ورزد و تمامی سعی و تلاش خویش را در کار بندد بدین سبب، این کار سالک را به تسلیم بی‌چون چرا رهنمون می‌شود (از جمله می‌توان به داستان خضر و موسی همچنین گوهر شکستن ایاز در حضور سلطان محمود اشاره کرد) تسلیم و رضا که یکی از مقامات هفتگانه‌ی عرفان است در اینجا تحقق می‌یابد و مرحله‌ی بعد از آن، فناست یعنی که تسلیم و رضا انسان را برای فنا فی الله آماده می‌کند. 
قفل، زفت است و گشاینده خدا،/ دست در تسلیم زن واندر رضا.
لیک مقصود ازل تسلیم توست،/ ای مسلمان! بایدت تسلیم جست.
خرقه‌ی تسلیم اندر گردنم،/ بر من آسان کرد سیلی خوردنم. 
( خرقه تسلیم زیباست و هدف رفتن از اسم به مسماست)
همچنین در طریقت انواع آموزش‌های عملی به مریدان داده می‌شده است تا از طریق تسلیم، خودشان را، افکارشان را و درونشان را هرچه بیشتر ببینند و بشناسند. ( دو داستان شیخ صفی در مزکی النفوس) بدین ترتیب سالک می‌تواند خودش را در آئینه‌ی مرشد ببیند و آن آئینه همین اوامر و تدابیر اوست که چهره‌ی واقعی سالک در آن انعکاس می‌یابد. بدین سبب مرید می‌تواند همت و اراده‌ی خویش را در جهت رضای حق، به کار گیرد و به سوی دگرگونی حرکت کند. مولوی می‌گوید:
چون تو را دیدم، بدیدم خویش را،/ آفرین آن آینه‌ی خوش کیش را.
یوسفی جستم لطیف و سیم تن،/ یوسفستانی بدیدم در تو من.

5. شیخ را چون عقل دانستن: چنانکه شیخ صفی می‌گوید:«پس ادب این است که هرگاه که کاری می‌کند، با مشورت شیخ باشد و هرچه می‌کند بدون مشورت وی نباشد». او می‌گوید که مرید باید در انجام تمامی کارهای خود و حتی اینکه امروز به جایی برود یا نه باید با شیخ مشورت کند. در دیدگاه شیخ صفی، مرشد مانند چشم، گوش و عقل مرید است و مرید لاجرم در انجام هرکاری بایست از عقل خود کمک بگیرد و بدون صلاحدید عقل کاری انجام ندهد.

6. ترک اعمال خلاف سلوک و کسب رضایت مرشد: بدین سبب سالک چه در حضور مرشد باشد یا نباشد در هر حال حرمت او و طریق را حفظ می‌کند و کاری که خلاف طریق و رضای شیخ باشد به انجام نرساند زیرا انجام کاری بر خلاف ارکان، بی‌احترامی به جایگاه معنوی مرشد است. ترک حرمت بدین شیوه، آرام آرام منجر به انجام محارم در حضور خداوند سبحان می‌شود.

7. عبادت در شکل خدمت و ظهور سجایای اخلاقی: همچنین مقصود شیخ صفی از خدمت، انجام یک کار فیزیکی در یک ساعت مشخص نیست بلکه خدمت را از جنبه‌ی وجودیش در نظر می‌گیرد. در عرفان، خدمت در هر زمان و در هر مکان ادامه دارد. خدمت در سالک بایستی به یک کیفیت وجودی تبدیل شود آنگاه خواب و بیداری او نیز خدمت خواهد بود. در قرآن کریم به این مقام اشاره دارد که:
الَّذِينَ يَذْكُرُونَ اللّهَ قِيَامًا وَقُعُودًا وَعَلَىَ جُنُوبِهِمْ
قُلْ إِنَّ صَلاَتِي وَنُسُكِي وَمَحْيَايَ وَمَمَاتِي لِلّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ
بدین سبب است که حتی خوابیدن انسان نیز می‌تواند خدمت یا به معنای مرسومش، عبادت باشد. به همین دلیل در کلام معصومین - علیهم السلام- خدمت به خانواده و خلق چون عبادت و جهاد تلقی شده است. اگر سالک، میان طریقت و زندگی خود مرزی قرار دهد آنگاه دو قطبی و دو چهره می‌شود. از این جهت حرمت و خدمت در معنایی که مد نظر شیخ صفی است این مرز را بر می‌دارد و طریقت را با زندگی انسان می‌آمیزد. زیرا که در عرفان چیزی به عنوان زندگی خصوصی و حریم شخصی وجود ندارد. زندگی هر سالک، طریقت اوست و طریقت او زندگیِ اوست. در چنین حالتی، از فدا کردن جان و مال ابایی نیست. در نتیجه فداکاری، اخلاص، ایثار و بسیاری از سجایای دیگر آرام آرام در وجود سالک ظهور پیدا می‌کند. در عرفان کارهای مهم و غیر مهم معنا ندارد بلکه همه چیز مهم است و باید سلوک را از همین کارهای به ظاهر معمولی و غیر مهم شروع کرد. 
در عرفان شرق دور از جمله «ذن» زمانی که استاد، شاگرد را می‌پذیرد او را به انجام کارهای بدنی مشغول می‌کند و از همین کارهایی که معمولی به نظر می‌آید شروع می‌کند زیرا که انسان عادت دارد که کارهای معمولی را روزمره تلقی کند و همچنین با نگرشی غلط و از روی عادت به انجام آن اقدام کند. بعضی از کسانی که در طریق «ذن» وارد می‌شوند ابتدا تصور می‌کنند که زمانی که وارد شدند به آن‌ها کارهای خارق العاده‌ای یاد داده خواهد شد ولی در کمال حیرت می‌بینند که باید زمین را تمیز کنند، ظرف‌ها را بشویند، هیزم بشکنند و خیلی از کارهای دیگر. چنین کسانی با خود می‌گویند که اگر قرار است هیزم بشکنیم و ظرف بشوییم که همین کارها را در منزل خود انجام می‌دادیم. پس حسن این طریق چیست؟ 
حسن طریقت این است که در آنجا کسی وجود دارد که می‌داند از همین کارهای کوچک که شخص به انجام دادنش عادت دارد چگونه استفاده کند تا او را به بصیرتی مافوق فهم امروزش برساند.

در انتها بايد گفت كه شیخ صفی الدین نیز مانند شیخ ابوسعید ابوالخیر، مولوی و بسیاری دیگر از عرفا یک چهره‌ی مردمی است و از آن دسته انسان‌ها نیست که با عزلت و فرار از مردم، گوشه گیری اختیار کند آنچنان که شیخ ابوسیعد ابوالخیر می‌گوید که مرد آن است که در میان مردم زندگی کند و یک لحظه از یاد خدا غافل نباشد. مردمی بودن شیخ صفی را می‌توان در میان حکایات و گفته‌های مربوط به او دریافت. و اصولا مناقب چنین افرادی توسط ارادتمندان به رشته‌ی تحریر در می‌آمده است.

نوشتن دیدگاه


تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید